DNA ve Genetik Kod

admin
Temmuz 29, 2017

DNA, açılımı Deoksiribo Nükleik Asittir.Hücreyi yöneten,canlılara ait kalıtsal bilgileri taşıyan beslenme, solunum,üreme ve boşaltım gibi yaşamsal olayları kontrol eden yönetici moleküle Deoksiribo Nükleik Asit (DNA) denir.Hücrenin yönetim merkezi çekirdektir.Çekirdek için kalıtsal özelliklerimizi taşıyan karmaşık ve en büyük yapı olan kromozom bulunur.Bazı canlıların(tek hücreli bakteri) kromozomları çekirdek içinde değil sitoplazma da dağınık halde bulunur.DNA ve proteinlerin birleşmesiyle KROMOZOM oluşur.Kalıtsal yapıların karmaşıktan-basite doğru ya da büyükten-küçüğe doğru sıralanışı ise;

HÜCRE=>ÇEKİRDEK=>KROMOZOM=>DNA=>GEN=>NÜKLEOTİD=>ORGANİK BAZ

DNA’NIN ÖZELLİKLERİ

  • Çift zincirli sarmal yapıdadır.
  • İki zincir arasında hidrojen bağı bulunur.
  • Kendini eşleyebilir.Eşleşme öncesi fermuar şeklinde açılarak eşleşme yapılır.
  • Gen ve nükleotitten oluşur.
  • Kalıtsal bilgilerin taşındığı bölgesel yerlere GEN denir.
  • DNA’nın en küçük yapı birimine NÜKLEOTİD denir.
  • Nükleotid,organik baz,deoksiriboz şekeri ve fosfattan oluşur.
  • Organik bazlar:ADENİN,TİMİN,GUANİN VE SİTOZİNDİR.
  • DNA eşleşme yaparken ADENİN ile TİMİN,GUANİN ile SİTOZİN eşleşir.
  • ADENİN ile TİMİN arasın 2’li hidrojen bağı,GUANİN ile SİTOZİN arasında 3’lü hidrojen bağı bulunur.

DNA’nın YAPI BİRİMİ NÜKLEOTİT

DNA’nın en küçük yapı birimine nükleotit denir.Nükleotit,organik baz,deoksiriboz şekeri ve fosfattan oluşur. Organik bazları bir arada tutan hidrojen bağları bulunur.Organik baz,deoksiriboz şekeri ve fosfatı bir arada tutan bağlar bulunur.

  • DNA eşleşme yaparken:
  • Adenin ile timin eşleşir.
  • Guanin ile sitozin eşleşir.

♥♥♥ Nükleotitin yapısının dıştan içe doğruFOSFAT-DEOKSİRİBOZ ŞEKERİ-ORGANİK BAZ yer alır.♥♥♥

ÖRNEK

 

  • Nükleotit de dıştan-içe doğru FOSFAT-DEOKSİRİBOZ ŞEKERİ-ORGANİK BAZ şeklindedir.
  • Raptiyeler===>FOSFATTIR.
  • Boncuk===>DEOKSİRİBOZ ŞEKERİDİR.
  • Renkli Kartlar===>ORGANİK BAZLARDIR.
  • Mavi ve sarı kartlarda 3’lü hidrojen bağı olduğu için guanin ve sitozindir.
  • Yeşil ve kırmızı kartlarda 2’li hidrojen bağı olduğu için adenin ve timindir.

 

 

 

 

 

 

  • Nükleotit de adenin sayısı,timin sayısına eşittir.Guanin sayısı da,sitozin sayısına eşittir.
  • Adenin+Timin+Guanin+Sitozin=Deoksiriboz Şekeri Sayısı=Fosfat Sayısı
  • Adenin,guanin,timin ve sitozin arasındaki bağıntılar ise:
  • Nükleotitler organik baza göre isimlendirilir.Hangi baz varsa o bazın ismini alır.

⇒♥ Canlılarda nükleotit çeşitleri aynıdır ancak nükleotitlerin sayısı ve dizilişinin farklı olmasıyla canlı çeşitliliği ortaya çıkar.

ÖRNEK

 

  • Kendini eşleyebilen,sarmal yapıda olan ve DNA ve protein kılıf ile beraber kromozomu oluşturur.
  • I. öncül DNA’dır.
  • Organik baz+deoksiriboz şekeri ve fosfattan oluşan yapı NÜKLEOTİTTİR.
  • Kalıtsal özellikleri taşıyan bölgeye GEN denir.Göz ve ten rengi,kan grubu gibi.

 

 

 

DNA’nın EŞLENMESİ(REPLİKASYON)

Kalıtsal bilgilerin yavruya aktarılması için DNA’nın eşleşmesi gerekir.Kalıtsal bilgilerin yavru canlıya aktarılması için DNA’nın kopyası ya da fotokopisi çekilir.

DNA eşleşmesi sırayla:

  • DNA çift sarmal yapısı bir fermuar gibi açılmaya başlar.
  • Çift sarmal yapı açılırken organik bazlar arasındaki hidrojen bağları kopar.
  • Sitoplazma da dağınık halde bulunan nükleotitler arasında eşleşme olur.
  • Eşleşme olurken adenin karşısına timin,guanin karşısına sitozin gelir.
  • Eşleşme tamamlandıktan sonra 2 tane DNA oluşur.
  • Oluşan 2 DNA’nın özellikleri ile eşleşmeden önceki DNA ile aynıdır.
  • DNA’nın eşleşme video olarak izleyecek olursak:



LİSEYE GEÇİŞ SINAVI
2 Haziran 2018